Version à imprimer

Rubrique : Luttes

Dans la même rubrique

  • Combats de rue après les élections présidentielles en Iran
  • Les enjeux des luttes en Grèce
  • Retraites : les travailleurs attaqués peuvent battre le gouvernement !
  • Grèves en France et ailleurs : notre intervention dans les mouvements
  • PRENONS NOS LUTTES EN MAINS ! - Dernier tract de Controverses diffusé dans les mouvements en France
  • Tract sur les luttes en France (diffusé en Belgique)
  • Tunisie, Égypte,... C’est aux ouvriers de prendre la relève !
  • Tempêtes au Maghreb et au Moyen-Orient
  • Sur les luttes en Algérie, Tunisie et Égypte (Raoul Victor)
  • Développement de grèves de masse en Égypte et ailleurs … Les ouvriers et les employés prennent la relève !
  • Après l’avoir soutenu, les ‘Démocraties’ laissent Kadhafi mettre la Lybie à feu et à sang + 3ème communiqué du PCInt - Le Prolétaire
  • Que se passe-t-il au Moyen-orient ? - CCI
  • Réponse à une invitation au débat de la part du CCI : Éléments pour un cadre de compréhension plus global des mouvements sociaux actuels
  • De l’indignation... à la lutte, toujours
  • Sur les mouvements sociaux en Espagne (actualisé le 30 mai)
  • Une nouvelle brochure sur les ’Assemblée Populaires’
  • A propos du mouvement des "indignés" en Espagne - Raoul Victor
  • En Grèce, la bourgeoisie déclare la guerre au prolétariat
  • Il y a une alternative, mais il faudra se battre
  • (Octobre 2010) Échos de notre intervention dans les mouvements en France
  • Toutes les versions de cet article :

  • Sur les luttes en Algérie, Tunisie et Égypte (Raoul Victor) (fr)
  • Zu den Kämpfen in Algerien, Tunesien und Ägypten (Raoul Victor) (de)
  • Sobre las luchas en Argelia, Túnez y Egipto (Raúl Víctor) (es)
  • Over de gevechten in Algerije, Tunesië en Egypte (Raoul Victor)

    Hieronder publiceren we een bijdrage van Raoul Victor van 14 februari jl. voor het Réseau de Discussion International (Netwerk voor internationaal debat). Hij ontwikkelt een rake analyse de sociale bewegingen die zich momenteel in een reeks van Arabische landen afspelen, en vult onze eigen bijdragen op meerdere punten aan.

    In het netwerk wordt in het Frans gediscussieerd : http://membres.multimania.fr/resdisint en in het Engels : http://groups.yahoo.com/group/intsd....

    Raoul Victor is tevens deelnemer aan de Cercle de Discussion de Paris (Parijse discussiekring). Deze vind je onder het volgende webadres : http://cercledeparis.free.fr.

     Over de gevechten in Algerije, Tunesië en Egypte

    De dimensies en de draagwijdte van de sociale bewegingen in Algerije, Tunesië en Egypte moeten op wereldniveau worden gemeten. De Chinese autoriteiten plaatsen zoekopdrachten op Internet naar de zoekterm “Egypte” onder censuur [1]. Sinds meer dan twee jaar dringt het kapitalisme in crisis de uitgebuiten en gemarginaliseerden van de planeet een buitengewone teruggang van hun levensvoorwaarden op. De gevechten van de loonafhankelijken in de oudste kapitalistische landen lijken machteloos en verzwakt. Maar de explosies die de andere landen dooreenschudt, hun spontaniteit, hun moed en vastberadenheid heeft een frisse wind doen waaien. Zij vormen een krachtige waarschuwing van de simpele werkelijkheid, dat zij van onderop de best gevestigde machten aan het wankelen kunnen brengen, wanneer zij dat willen.

    Het uitgangspunt van de explosie bestaat in de revoltes van de armsten, de werklozen, de proletariërs, maar ook van een deel van de middenklassen, van de gediplomeerde jeugd, die eveneens door de verergering van de werkloosheid wordt getroffen. In het algemeen spelen de jongeren een vooraanstaande rol. Het gaat om een reactie tegen de degradatie van de economische bestaansvoorwaarden ten gevolge van de wereldwijde crisis, maar ook tegen het regime van de dagelijkse terreur, tegen de dreiging met ontslag, gevangenneming of de dood wanneer men zijn ontevredenheid tot uitdrukking brengt ; tegen het misbruik van een alomtegenwoordige corrupte politie, die de bevolking op alle niveaus koeieneert [2]. De beweging heeft andere lagen van de bevolking met zich meegesleurd : sectoren van de hogere middenklassen, die eveneens onder de uitwassen van de plaatselijke macht te lijden hebben, en zelfs fracties van de heersende klasse, inclusief het leger, die er een middel in zien om van de clans af te komen, die de macht monopoliseren ten koste van alle andere fracties.

    De media en regeringen van de wereld hebben deze bewegingen haastig als “revoluties” voorgesteld, de “Jasmijnrevolutie” met betrekking tot Tunesië. Het doel hiervan is uiteraard niet om het vooruitzicht van de enige revolutie te openen, die aan de ellende een einde zou maken – een antikapitalistische revolutie – maar om ze in het nauwe en onschadelijke steegje van een “democratisering” van het beheer van het kapitalisme op te sluiten.

    De spontane oprichting van buurtcomités in een dynamiek van zelforganisatie en de verbroedering van de strijdende bevolking met het leger, heeft sommigen ertoe gebracht om de vraag naar een proletarischrevolutionaire dynamiek te stellen, zoals dat bijvoorbeeld in Rusland in 1905 en 1917 het geval was. De “buurtcomités” hebben zich wezenlijk beperkt tot een zelfverdediging tegen de “milities” van Ben Ali of Moebarak en hun politie. Wat de “verbroedering” met het leger betreft was de weigering om op de demonstranten te schieten niet het resultaat van een soldatenopstand tegen hun hiërarchie (zoals in 1905 en 1917) – wat een van de belangrijkste criteria is om van een revolutie te kunnen spreken – maar van het opvolgen van een bevel van deze hiërarchie.

    Het begrip “revolutie” kan velerlei definities tot uitdrukking brengen, naar gelang of men het accent plaats op de handelwijze van de in beweging geraakte krachten, op de resultaten van deze handelingen of op iets anders. Maar ook wanneer de sociale gevechten in Egypte en Tunesië nog lang niet zijn afgelopen, en zich op het moment stakingen voortzetten of ontwikkelen, kan men niet in een historische zin van een proletarische revolutie spreken.

    Is het dan mogelijk om van een “burgerlijke revolutie” te spreken ? Nee, want de bourgeoisie is al sinds lang aan de macht in Tunesië en Egypte, net als in alle Arabische landen. Gaat het dan om een “democratische revolutie” ? Formeel zijn de regeringen in Tunesie en Egypte “democratisch”, met een grondwet, partijen, een parlement, verkiezingen naar algemeen recht, enzovoort. Ironisch genoeg dragen de partijen van Ben Ali en Moebarak het woord “democratisch” in hun naam : “Constitutioneel-Democratische Bundeling” in het geval van de eerste, “Nationaaldemocratische Partij” bij de tweede. Tot aan hun recente uitsluiting in de loop van de gebeurtenissen, waren ze bij de Socialistische Internationale aangesloten.

    Het gaat om een beweging die verschillende oogmerken, klassen en belangen tot uitdrukking brengt. Tot dusver heeft zij zich verenigd rond het doel van het omverwerpen van de zittende regeringen en een ontwikkeling van “vrijheden” verenigd. Maar terwijl het voor degenen van onderop gaat om een strijd tegen de dagelijkse ellende, tegen uitbuiting en onderdrukking, gaat het voor degenen die boven staan erom de toegang tot macht en rijkdom beter onder elkaar te verdelen, en om een politiek vakbondsapparaat op te richten, dat in staat is om de sociale gevechten in te kapselen, te kanaliseren en te steriliseren.

    Het spreekt niet vanzelf om het politieke leven van de minder ontwikkelde landen te democratiseren. Niet “omdat het volk te weinig opgevoed is”, zoals de plaatselijke bourgeoisieën het voorstellen (die heel goed weten hoe analfabeten met tekeningen op stembiljetten naar de stembus te brengen), maar omdat de bezittende klassen al te vaak zelf niet in staat zijn om zich te structureren, om het democratisch spektakel te organiseren, door effectieve mechanismen voor de aflossing van het beheer van de staat in te voeren.

    De val van Ben Ali en Moebarak heeft de sociale beweging die dit tot stand gebracht heeft niet beëindigd, maar heeft haar in het proletariaat uitgebreid en geïntensiveerd. In Egypte heeft zelfs een nieuwe uitbreiding van stakingen tot het definitieve ontslag van Moebarak geleid. Geen enkele ambitie van het proletariaat en de allerarmsten, die aan de oorsprong van de beweging stonden, is verwerkelijkt, met uitzondering van de rede- en actievrijheid die tijdelijk door de straat is afgedwongen. De proletariërs in de industrieën dienstensector zijn in beide landen massaal de strijd aangegaan. Hun eisen dragen zowel een economisch als een politiek karakter. Zij bevatten looneisen en kwesties van arbeidsvoorwaarden, evenals het afzetten van verantwoordelijken in politiek en ondernemingen, de afschaffing van repressieve wetten en het recht op vakbondsorganisatie.

    Het proletariaat is met drie gelijktijdige gevechten geconfronteerd : om de handhaving van de rede- en actievrijheid, die op straat veroverd is ; om verbeteringen van zijn arbeids- en levensvoorwaarden af te dwingen, en om zich niet te laten inlijven, verdelen, inkapselen en verlammen door alle “democratische”, “patriottische” politieke – en vakbondskrachten, die hun werk van “normalisering” vervolgen. Voorgesteld als een verovering door het volk is de burgerlijke democratie in de eerste plaats het meest efficiënte plechtanker tegen de krachten die de gevestigde orde kunnen bedreigen.

    De oogmerken en eisen van de proletariërs zullen zich tegen velen van diegenen moeten keren die vandaag uit zijn naam spreken, om zich een weg te banen. Jammer genoeg laat de ervaring van vele “democratiseringen” die zich vanaf de jaren 1970 hebben afgespeeld, van Spanje en Portugal tot en met de laatste landen in het oosten, dat deze strijd zelden wordt gewonnen [3]

     Het gebruik van de nieuwe technologieën

    Een van de kenmerken van de sociale bewegingen in Tunesie en Egypte is het gebruik van moderne communicatiemedia, vooral van internet en mobiele netwerken. De media spreken voor Tunesië van de “eerste cyberrevolutie”. Daar is de spreiding van internettoegangen regionaal gezien bijzonder hoog, maar ook in Egypte heeft deze een grote rol gespeeld. Zij hebben een bliksemsnelle uitbreiding en een zekere “zelforganisatie” van de beweging mogelijk gemaakt. De mobilisaties, de coördinatie van acties, de circulatie van informatie vond wezenlijk buiten de bestaande partijen vakbondsapparaten plaats. In Tunesië heeft de site “Takriz”, die een belangrijke rol heeft gespeeld in de gebeurtenissen, op de dag van de val van Ben Ali alleen al twee miljoen bezoekers geteld [4]. Bij een deel van de deelnemers aan de beweging, in het bijzonder bij de jongeren die zich als apolitiek beschouwen, heerst een wijdverbreid wantrouwen tegen alle mogelijke partijen die “onze revolutie willen kapen”. De nieuwe communicatiemiddelen hebben het mogelijk gemaakt om dit wantrouwen te concretiseren en om een nieuwe vrijheid te vestigen. Het meest interessant zijn ervaringen, zoals in Tunesië opgedaan, met een zelforganisatie wat betreft openbare diensten zoals met het opruimen van het vuilnis, ook al was dit zeer beperkt. De gebeurtenissen hebben echter ook de kwetsbaarheid van dit zeer machtige organisatiemiddel laten zien. Zowel in Tunesie als in Egypte hebben de autoriteiten aangetoond dat ze in staat zijn om deze communicatievormen te allen tijde te onderbreken. Ook wanneer dat met geweldige economische verliezen gepaard is gegaan – alle ondernemingen en instellingen zijn afhankelijk geworden van de beschikbaarheid van dezelfde technieken – laat dit de noodzaak zien van het vinden van oplossingen die aan deze vorm van BlackOut ontsnappen.

     De rol van de Verenigde Staten

    Het is onmogelijk om de ontplooiing van de gebeurtenissen in Tunesië, Egypte, Jordanië, Jemen, enzovoort, te begrijpen zonder zich rekenschap te geven van de omvorming van de Amerikaanse diplomatie in de richting van de “islamitische” landen, zowel in de regio als op globaal niveau. In zijn “historische” redevoering te Kaïro van juni 2009, heeft Barak HUSSEIN Obama, minder dan zes maanden na zijn ambtsaanvaarding als president, het bestek van een “nieuw begin” in de betrekkingen tussen de Verenigde Staten en “de Islam” uitgetekend. Daarbij heeft hij uitdrukkelijk de noodzaak van democratie en van de kritiek op regimes die de mensenrechten veronachtzamen genoemd [5] Dit beleid ziet zichzelf als een breuk met dat van Bush en met het beeld van een Amerika dat in oorlog is tegen “de Islam”. Het gaat er daarbij om het beeld te verspreiden van een Amerika dat zich op nieuwe grondslagen stelt om het leven van de Moslimlanden te bevorderen en te stimuleren, vooral wat betreft de democratie. In zijn rede over “the state of the Union” heeft Obama erop bestaan dat de Verenigde Staten een “vuurtoren” voor de wereld moeten zijn.

    Het uitgangspunt van de sociale explosies in Algerije, Tunesië en Egypte ligt niet in de Amerikaanse diplomatie. De werkelijke lonten in het kruitvat zijn de ellende en haar verergering. Hoewel ze erdoor verrast mag zijn geweest, heeft de reactie van de VS-regering erin bestaan om de gebeurtenissen in een globale strategie op te nemen, die lang voordien uitgedacht en gerijpt is, en die met de aflossing door de Obama-administratie verfijnd is geworden. Degenen die aan Ben Ali hebben gesuggereerd uit het land te vertrekken, de chefstaf van het leger Rachid Ammar – die heeft geweigerd om op de bevolking te laten schieten – en de Minister van Buitenlandse Zaken Kamel Morjan zijn tijdens de gebeurtenissen voortdurend in contact gebleven met de Amerikaanse regering. Deze staat ook in voortdurend contact met de beslissende sectoren van het Egyptische leger. Obama en Hillary Clinton hebben beurtelings de steun van hun regering aan de democratische overgang van Egypte verklaard. Vicepresident Biden heeft zijn collega Suleiman publiekelijk precieze raadslagen gegeven.

    Tijdens een demonstratie in 1975 in Portugal in volle democratische “Anjerrevolutie” droeg een deelnemer een bord met een dergelijk opschrift : “Weest wantrouwend ! We hebben teveel vrienden !” Deze waarschuwing is van toepassing op de arbeiders van Tunesië en Egypte, die er zojuist aan hebben bijgedragen om hun “vrienden” van het leger aan de macht te brengen, onder de deelnemende blikken van het Amerikaanse imperium.

    Raoul Victor, 14-2-2011

    [1] Een zoekopdracht met als term “Egypte” resulteert in de mededeling : “Volgens de geldende wetten kan het resultaat van uw zoekopdracht niet worden gecommuniceerd.”

    [2] De Film “De Chaos” van de Egyptische regisseur Youssef Chahine beschrijft deze genadeloze werkelijkheid zeer goed. Wanneer de bevolking zoveel politiebureaus in brand steekt en vernietigt, kan dit niet uitsluitend worden toegeschreven aan de rol van de politie in de bloedige repressie aan het begin van de beweging. Deze woede drukt ook de opgehoopte haat uit na tientallen jaren van onderdrukking van de bevolking.

    [3] Het laten zien en in rekening breng van de objectieve en subjectieve grenzen van een sociale beweging heeft niets te maken met de geringschattende houding van kleinburgerlijke kroegpraatjes. De analyses van de sociale gevechten door de revolutionairen zouden tot weinig dienen, wanneer zij hun lof zouden moeten zingen, en hun ogen moesten sluiten voor hun beperkingen.

    [4] http://www.michelcollon.info/LaTuni...

    [5] In het Engels op YouTube te zien, vooral in de passages na de 35ste minuut.